Trong hệ thống logistics toàn cầu, vận tải biển luôn giữ vị trí chủ đạo nhờ khả năng chuyên chở khối lượng hàng hóa khổng lồ với chi phí hợp lý. Vậy sea shipping là gì? Đây là hình thức vận chuyển hàng hóa bằng tàu biển qua các tuyến đường thủy quốc tế và nội địa, chiếm tỷ trọng lớn nhất trong thương mại thế giới. Với lịch sử hàng nghìn năm và sự phát triển không ngừng, sea shipping vẫn là “xương sống” của chuỗi cung ứng hiện đại.
Định Nghĩa Chi Tiết Về Sea Shipping
Sea shipping (vận tải biển) là phương thức di chuyển hàng hóa bằng tàu thủy trên các đại dương, biển và sông ngòi liên kết với biển. Hàng hóa được đóng trong container tiêu chuẩn hoặc chở rời tùy theo loại tàu. Khác với vận tải hàng không nhanh chóng nhưng đắt đỏ, sea shipping tập trung vào khối lượng lớn, chi phí thấp và phù hợp với hàng hóa không yêu cầu thời gian gấp.
Theo Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và Hội nghị Liên Hợp Quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD), vận tải biển chiếm khoảng 80-90% khối lượng hàng hóa thương mại toàn cầu. Các tuyến hàng hải chính như Á-Âu qua kênh Suez, Á-Mỹ qua kênh Panama hay tuyến nội Á đều được tối ưu hóa để giảm thời gian và chi phí.
Lịch Sử Phát Triển Của Vận Tải Biển
Vận tải biển có từ thời cổ đại với các thương nhân Phoenicia và Ai Cập. Đến thế kỷ 15-16, thời kỳ đại hàng hải châu Âu đã mở ra các tuyến thương mại toàn cầu. Cách mạng container năm 1956 do Malcom McLean sáng tạo đã thay đổi hoàn toàn ngành, giảm chi phí bốc dỡ và tăng tốc độ luân chuyển hàng hóa.
Từ những năm 1970, sự ra đời của tàu container siêu lớn (Ultra Large Container Vessel - ULCV) với sức chở trên 20.000 TEU đã đẩy mạnh toàn cầu hóa. Đến năm 2025, ngành vận tải biển tiếp tục phục hồi sau đại dịch COVID-19 và khủng hoảng chuỗi cung ứng, với tổng công suất đội tàu toàn cầu vượt 2,5 tỷ DWT (deadweight tonnage).
Các Loại Tàu Chở Hàng Chính Trong Sea Shipping
Tàu Container
Là loại tàu phổ biến nhất, chuyên chở hàng hóa đóng trong container 20 feet (TEU) hoặc 40 feet. Các tàu hiện đại như Icon class của MSC có sức chở hơn 24.000 TEU, giúp giảm chi phí trên mỗi container.
Tàu Chở Hàng Rời (Bulk Carrier)
Chuyên vận chuyển hàng rời như quặng sắt, than đá, ngũ cốc. Có các kích cỡ từ Handysize đến Capesize, phù hợp với cảng sâu hoặc nông.
Tàu Chở Dầu Và Hóa Chất (Tanker)
Bao gồm dầu thô (VLCC, ULCC) và sản phẩm dầu tinh chế, khí hóa lỏng (LNG/LPG carrier). Đây là phân khúc quan trọng cho ngành năng lượng.
Các Loại Tàu Khác
Tàu Ro-Ro (chở xe hơi), tàu đa năng (general cargo) và tàu chuyên dụng cho hàng lạnh (reefer) cũng đóng góp đáng kể.
Các Hãng Vận Tải Biển Lớn Nhất Thế Giới
Thị trường sea shipping bị chi phối bởi các “ông lớn”:
- MSC (Mediterranean Shipping Company): Hãng lớn nhất thế giới năm 2025 với công suất vượt 5,5 triệu TEU.
- Maersk: Tiên phong về chuyển đổi xanh và logistics tích hợp.
- CMA CGM, COSCO Shipping, Hapag-Lloyd, ONE (Ocean Network Express) và Evergreen nằm trong top 7.
Các liên minh lớn như 2M (Maersk - MSC), Ocean Alliance và THE Alliance kiểm soát hơn 80% thị trường container toàn cầu.
Vai Trò Quan Trọng Của Sea Shipping Trong Thương Mại Toàn Cầu
Vận tải biển là nền tảng của thương mại quốc tế, chuyên chở nguyên liệu thô, hàng tiêu dùng và sản phẩm công nghiệp. Với chi phí chỉ bằng 1/4-1/6 so với hàng không, sea shipping giúp giảm giá thành sản phẩm cuối cùng cho người tiêu dùng.
Trong bối cảnh thương mại điện tử và sản xuất phân tán, vận tải biển đảm bảo dòng chảy hàng hóa ổn định giữa các châu lục. UNCTAD ước tính năm 2025, giá trị hàng hóa vận chuyển bằng biển đạt hàng nghìn tỷ USD.
Ưu Nhược Điểm Của Sea Shipping
Ưu điểm: Chi phí thấp, sức chở lớn, thân thiện với môi trường hơn hàng không (phát thải CO2 thấp hơn trên mỗi tấn-km).
Nhược điểm: Thời gian dài (20-40 ngày tuyến Á-Âu), rủi ro thời tiết, cướp biển và tắc nghẽn cảng (như sự cố Ever Given năm 2021 tại kênh Suez).
Sea Shipping Tại Việt Nam
Việt Nam là một trong những quốc gia phát triển nhanh nhất về vận tải biển nhờ vị trí chiến lược trên tuyến hàng hải Đông Á. Các cảng lớn như Cái Mép - Thị Vải, Hải Phòng, Đà Nẵng đón tàu mẹ quốc tế. Các hãng Việt như VIMC, Vietfracht và các liên doanh với hãng ngoại đang mở rộng đội tàu.
Xuất khẩu dệt may, điện tử, nông sản của Việt Nam phụ thuộc lớn vào sea shipping. Dự án cảng Trần Đề và Vân Phong sẽ nâng cao năng lực trong tương lai.
Thách Thức Và Xu Hướng Tương Lai
Ngành đối mặt với áp lực giảm phát thải theo quy định IMO 2030-2050, giá nhiên liệu biến động và chuyển dịch thương mại do căng thẳng địa chính trị. Các hãng đang đầu tư tàu chạy nhiên liệu xanh (methanol, ammonia), tự động hóa và số hóa chuỗi cung ứng.
Xu hướng nearshoring và đa dạng hóa nguồn cung có thể làm giảm một phần tuyến dài, nhưng sea shipping vẫn sẽ thống trị nhờ quy mô kinh tế.
Kết Luận
Sea shipping là gì? Đó là phương thức vận tải hàng hóa bằng tàu biển hiệu quả nhất về chi phí và khối lượng, đóng vai trò không thể thay thế trong thương mại toàn cầu. Trong bối cảnh Việt Nam hội nhập sâu và xuất khẩu tăng trưởng mạnh, việc hiểu rõ sea shipping giúp doanh nghiệp tối ưu hóa logistics, giảm chi phí và nâng cao cạnh tranh trên thị trường quốc tế.